ایرانیان تحلیل – بحران آب تهران به اوج رسیده است. کارشناسان محیطزیست آن را «سختترین کمبود آب پایتخت در بیست سال اخیر» توصیف میکنند. سطح ذخیره سدهای تهران کاهش شدیدی پیدا کرده و وزارت نیرو درباره جیرهبندی آب و افت فشار هشدار داده است. در آبان ۱۴۰۴، تأمین آب تهران دیگر یک مسئله فصلی نیست؛ به […]
ایرانیان تحلیل – بحران آب تهران به اوج رسیده است. کارشناسان محیطزیست آن را «سختترین کمبود آب پایتخت در بیست سال اخیر» توصیف میکنند. سطح ذخیره سدهای تهران کاهش شدیدی پیدا کرده و وزارت نیرو درباره جیرهبندی آب و افت فشار هشدار داده است. در آبان ۱۴۰۴، تأمین آب تهران دیگر یک مسئله فصلی نیست؛ به تهدیدی واقعی برای امنیت آب و آینده زندگی شهری در ایران تبدیل شده است.
زمینه بحران
دادههای رسمی نشان میدهد تراز پنج سد اصلی تهران – لار، طالقان، کرج، لتیان و ماملو – کمتر از ۴۰ درصد ظرفیت است. این سقوط بیسابقه، امکان زندگی نرمال شهری را تهدید میکند. رئیسجمهور با تشکیل «ستاد ویژه بحران آب تهران» بهروشنی پیام داد که آب به مسئلهای امنیتی بدل شده است.
رشد سریع جمعیت، ساختوساز در مناطق شمال و شرق، و مصرف بیرویه خانگی فشار مضاعفی ایجاد کردهاند. در چنین شرایطی، صرفاً امید به بارش یا فصل سرد راهحل نیست؛ شهر نیازمند تغییر در رفتار مصرفی و مدیریت شهری است. برای نخستین بار، «الگوی مصرف آب» به مؤلفهای سیاسی در تصمیمگیری ملی تبدیل شده.
اثر اجتماعی و رفتاری
بحران آب نهتنها زندگی روزمره را تغییر داده، بلکه تصویر تازهای از نابرابری پنهان ساخته است. خانوادههایی که درآمد بالاتری دارند از آب معدنی، تانکر ذخیره و تصفیهگرهای پیشرفته استفاده میکنند. در محلههای جنوبی اما فشار آب پایین و کیفیت آن ضعیف است. آب به آیینه اختلاف طبقاتی تبدیل شده است.
در سه ماه گذشته فروش دستگاههای تصفیه بیش از ۷۰ درصد افزایش یافته. مردم بهدنبال «اطمینان شخصی» از کیفیت آب هستند. در نتیجه، اضطراب جمعی گسترش یافته و بحران از لولهها فراتر رفته است.
اکنون رسانهها و مدارس باید نقش آموزشی خود را فعال کنند؛ از ترویج مصرف هوشمند گرفته. تا آموزش رفتار جمعی در شرایط کمآبی. بدون مشارکت عمومی، هیچ سیاستی پایدار نخواهد بود.
راهکارها و سیاست آینده
کارشناسان معتقدند. تهران در مرحله اضطرار زیستمحیطی قرار دارد. راهحل کوتاهمدت دیگر کارساز نیست؛ کشور به اصلاح ساختاری در سیاست آب نیاز دارد. چهار راهبرد اصلی در گفتوگوهای علمی تکرار میشود:
- مدیریت حوضهای بهجای تقسیم سیاسی استانها. منابع باید بر اساس ریسک اقلیمی تخصیص یابند، نه بر مبنای مرز اداری.
- اصلاح قیمتگذاری آب شهری. با حذف یارانه پنهان و واقعیسازی قیمت، مصرف غیرضروری کاهش مییابد.
- سرمایهگذاری جدی در بازچرخانی آب شهری. بازیافت آب خاکستری در برجها و مجتمعها ضروری است.
- فرهنگسازی اقلیمی. آموزش و رسانه باید مفهوم «زندگی در شهر کمآب» را به رفتار جمعی تبدیل کنند.
اگر این تغییرات آغاز نشود، بحران آب میتواند. به بحران اقتصادی و مهاجرت داخلی منجر شود. هزینه تولید هر مترمکعب آب در ایران اکنون سه برابر میانگین منطقه است، اما سیاست یارانهای مانع اصلاح رفتار مصرفی شده.
نقطه فکر
آب دیگر منبعی طبیعی نیست؛ سرمایهای اجتماعی. و شاخصی از امنیت ملی است. اگر امروز بحران آب تهران را جدی نگیرم، فردا با شهری روبهرو میشویم. که ترس از بیآبی درون هر خانواده رسوخ کرده است.
امنیت در آینده نه با حضور نیروی انتظامی. که با جریان آب سالم در شیر خانه معنا میشود. تهران تشنه، تصویر آیندهای است. که همه باید برای تغییر آن تصمیم بگیریم.
ایرانیانتحلیل – نگاه کوتاه، عمق بلند.
- نویسنده : ایرانیان تحلیل
- منبع خبر : ایرانیان تحلیل
