ایرانیان تحلیل_در میانهی تغییر توازن قدرت جهانی، ایران بیش از هر زمان در محور شرق جای گرفته است. نزدیکی راهبردی با روسیه و چین، نتیجه مستقیم فشارهای غرب و بازگشت تحریمهاست؛ اما پرسش کلیدی این است که آیا این شراکت تازه، برای تهران قدرتافز است یا محدودکننده؟ تحلیل تازه الاخبار لبنان، تصویری از این چرخش […]
ایرانیان تحلیل_در میانهی تغییر توازن قدرت جهانی، ایران بیش از هر زمان در محور شرق جای گرفته است. نزدیکی راهبردی با روسیه و چین، نتیجه مستقیم فشارهای غرب و بازگشت تحریمهاست؛ اما پرسش کلیدی این است که آیا این شراکت تازه، برای تهران قدرتافز است یا محدودکننده؟ تحلیل تازه الاخبار لبنان، تصویری از این چرخش بزرگ در سیاست خارجی ایران ارائه میدهد.
همکاری راهبردی با دو قدرت شرقی
بر اساس گزارش الاخبار ، ایران در سالهای اخیر مسیر تازهای را در روابط خارجی خود پیموده است؛ مسیر «چرخش به شرق» که پس از خروج آمریکا از برجام (۲۰۱۸) و بازگشت تحریمها سرعت گرفت. توافقهای بلندمدت با پکن و مسکو، عضویت در سازمان همکاری شانگهای و پیوستن به بریکس، نمود عینی این راهبرد هستند. این تصمیم ایران در واقع پاسخ به فشارهای نهتنها مالی، بلکه امنیتی غرب بود و اکنون تهران سیاست خویش را بر محور «همکاری راهبردی با دو قدرت شرقی» تنظیم کرده است.
چرا مهم است؟
رویکرد شرقگرای ایران بیش از آنکه نشانهی اتحاد نظامی باشد، نشاندهندهی تغییر در الگوی «وابستگی ژئوپلتیک» است. چین و روسیه هرچند حامیان ایراناند، اما با منطق خویش عمل میکنند: برای مسکو، ثبات ایران ابزار تقویت جهان چندقطبی و تضعیف نفوذ آمریکا است؛ برای پکن، ثبات تهران تضمین امنیت. انرژی و مسیرهای پروژهی «کمربند و جاده». این دو قدرت، ایران را رکن توازن در غرب آسیا میدانند اما حاضر نیستند تعهد امنیتی آشکار بدهند — همکاری آنها «هوشمندانه و محتاط» است و نه همپیمانانه.
نکتهی مهمتر، نقش دلاریزدایی در این معادله است. حجم معاملات غیر دلاری ایران با چین و روسیه از آستانه ۲۰ میلیارد دلار عبور کرده. و بیش از ۸۰٪ آن با یوان و روبل انجام میشود. این تغییر، نشانهای از شکافتن محدودیتهای نظام مالی غربمحور است و به تهران امکان مانور بیشتر در تجارت میدهد. اما در مقابل، خطر وابستگی دیجیتال و مالی به دو هژمونی جدید — چین و روسیه — نیز وجود دارد.
برای مردم و آینده چه دارد؟
در کوتاهمدت، این جهتگیری میتواند. مسیر واردات کالاهای صنعتی، انرژی و فناوری را هموارتر کند. و شوکهای ارزی را کاهش دهد. اما در بلندمدت، موفقیت این راهبرد وابسته به «توان مدیریت استقلال اقتصادی» است؛ زیرا اگر ایران تنها در نقش تأمینکننده مواد خام یا مسیر ترانزیتی باقی بماند، این اتحاد راهبردی به وابستگی ساختاری بدل خواهد شد. از سوی دیگر، هرگونه درگیری نظامی مستقیم با غرب، حمایت روسیه و چین. را وارد مرحله تعادل میان «مصلحت و احتیاط» میکند، نه دفاع بیقید و شرط.
چشمانداز
اگر سیاست «چرخش به شرق» در همین مسیر ادامه یابد، ایران پیشروی سه سناریو قرار دارد:
۱. تعمیق مشارکت اقتصادی بدون تعهد امنیتی، الگوی همکاری محتاطانه؛
۲. وابستگی راهبردی، در صورت عدم توسعه تولید داخلی و فناوری مستقل؛
۳. تشکیل محور چندقطبی فعال، در صورت تعریف نقش ژئوپلتیک هوشمند بین شرق و غرب.
در هر سه حالت، چالش اصلی همان خواهد ماند: چگونگی حفظ «استقلال در همپیمانی».
بازنشر ایرانیان تحلیل
- نویسنده : ایرانیان تحلیل
- منبع خبر : الاخبار
